Nhiều doanh nghiệp sản xuất áp dụng lương khoán để thúc đẩy năng suất, nhưng nếu định mức khoán không hợp lý sẽ khiến công nhân chạy theo số lượng mà bỏ qua chất lượng sản phẩm.
Tiền khoán là gì?
Tiền khoán là khoản thu nhập được trả dựa trên khối lượng công việc hoặc sản phẩm hoàn thành theo định mức đã thỏa thuận trước, thay vì tính theo thời gian làm việc cố định như lương theo giờ hoặc lương tháng.
Cách tính tiền khoán cho doanh nghiệp sản xuất
- Xác định định mức sản lượng chuẩn: dựa trên năng suất trung bình thực tế của công nhân lành nghề cho từng công đoạn.
- Đơn giá khoán theo sản phẩm/công đoạn: quy đổi định mức thành đơn giá cụ thể cho mỗi đơn vị sản phẩm hoàn thành.
- Tiền khoán = Số lượng hoàn thành x Đơn giá khoán: công thức cơ bản áp dụng cho hình thức khoán sản phẩm cá nhân.
- Khoán theo nhóm/tổ: áp dụng khi công việc cần phối hợp nhiều người, chia tiền khoán theo tỷ lệ đóng góp hoặc đồng đều trong tổ.
Những vấn đề thường gặp khi áp dụng tiền khoán
- Định mức khoán đặt quá cao khiến công nhân không đạt được thu nhập hợp lý, dễ dẫn đến nghỉ việc.
- Chỉ chú trọng số lượng mà bỏ qua kiểm soát chất lượng sản phẩm khi trả lương khoán.
- Không cập nhật định mức khi thay đổi máy móc, quy trình sản xuất, khiến đơn giá khoán không còn phù hợp.
- Thiếu minh bạch trong cách tính, gây tranh cãi giữa công nhân và bộ phận tính lương.
Câu hỏi thường gặp
Tiền khoán khác gì lương theo sản phẩm?
Hai khái niệm này thường được dùng thay thế cho nhau, đều dựa trên khối lượng công việc hoàn thành, tuy nhiên tiền khoán có thể áp dụng cho cả công việc không phải sản phẩm cụ thể như khoán theo công đoạn, khoán theo dự án.
Doanh nghiệp có phải đảm bảo lương tối thiểu khi trả tiền khoán không?
Có, theo quy định pháp luật, tổng thu nhập từ tiền khoán vẫn phải đảm bảo không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng khi công nhân hoàn thành đủ thời gian làm việc tiêu chuẩn.
Làm sao xây dựng định mức khoán hợp lý?
Nên khảo sát năng suất thực tế của nhóm công nhân trung bình khá, không dựa vào người giỏi nhất để tránh đặt định mức quá cao so với mặt bằng chung.
Kết luận
Xây dựng tiền khoán hợp lý giúp doanh nghiệp sản xuất thúc đẩy năng suất mà vẫn đảm bảo thu nhập công bằng cho người lao động. Tham khảo thêm phần mềm năng suất và vai trò trong quản lý hiệu suất nhân sự để theo dõi định mức khoán chính xác hơn.